Ung thư tuyến giáp: Nguyên nhân, triệu chứng nhận biết & cách chẩn đoán

Việc nhận kết quả chẩn đoán nghi ngờ mắc ung thư tuyến giáp luôn là một trải nghiệm đầy lo âu. Tuy nhiên, đây là bệnh lý ung thư có tiên lượng điều trị rất tích cực và tỷ lệ chữa khỏi cao nếu được phát hiện sớm. Bài viết này sẽ giúp bạn nhận biết rõ các dấu hiệu theo từng giai đoạn, nắm bắt phác đồ điều trị chuẩn y khoa và cách phục hồi sức khỏe an toàn.

1. Ung thư tuyến giáp là gì?

Ung thư tuyến giáp là bệnh lý ác tính xảy ra khi các tế bào tại tuyến giáp (tuyến nội tiết hình con bướm nằm trước cổ) phát triển bất thường, mất kiểm soát và tạo thành khối u.

Đây là bệnh lý ung thư hệ nội tiết phổ biến nhất, với tỷ lệ mắc ở nữ giới cao gấp 3-4 lần so với nam giới. Khối u ác tính có thể giới hạn tại tuyến giáp, xâm lấn các mô lân cận hoặc di căn xa nếu không được can thiệp y tế. Tuy nhiên, phần lớn các trường hợp bệnh đều tiến triển chậm và có khả năng điều

Ung thư tuyến giáp là gì?

4 thể ung thư tuyến giáp phổ biến

Bệnh ung thư tuyến giáp được phân loại thành 4 thể chính dựa trên đặc điểm hình thái tế bào học. Phác đồ điều trị và tiên lượng sống của người bệnh phụ thuộc rất lớn vào việc họ đang mắc thể ung thư nào:

• Thể nhú (Papillary): Đây là thể bệnh phổ biến nhất, chiếm 80 – 85% tổng số ca mắc. Tế bào ung thư phát triển chậm, thường khu trú ở một thùy tuyến giáp và có xu hướng lan đến hạch bạch huyết vùng cổ. Thể nhú có tiên lượng sống tốt nhất và đáp ứng tích cực với điều trị.
• Thể nang (Follicular): Chiếm khoảng 10 – 15% các trường hợp. Điểm khác biệt lâm sàng của thể nang là khối u ít xâm lấn hạch bạch huyết mà thường lây lan qua đường máu, tập trung di căn đến xương và phổi.
• Thể tủy (Medullary): Tỷ lệ mắc chỉ khoảng 3 – 4%. Tế bào khối u thể tủy tự sản sinh ra một lượng lớn hormone calcitonin (có thể phát hiện qua xét nghiệm máu). Khoảng 25% bệnh nhân mắc thể này có liên quan đến đột biến gen di truyền (gen RET).
• Thể không biệt hóa (Anaplastic): Là thể bệnh hiếm gặp nhất (dưới 2%) nhưng có mức độ ác tính cao nhất. Tế bào khối u phân chia và xâm lấn cực kỳ nhanh ra vùng cổ, kháng lại nhiều phương pháp điều trị thông thường.

Ung thư tuyến giáp có nguy hiểm không?

Thực tế lâm sàng cho thấy, phần lớn các ca ung thư tuyến giáp ít gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng nếu được phát hiện và điều trị sớm.

Ở giai đoạn đầu, tỷ lệ sống thêm sau 10 năm đạt tới 90 – 95% (đặc biệt với thể nhú và nang). Người bệnh hoàn toàn có thể tiếp tục làm việc, sinh con và duy trì tuổi thọ bình thường sau điều trị.

Tuy nhiên, bạn tuyệt đối không nên chủ quan. Nếu để khối u phát triển lớn, chúng sẽ gây ra các biến chứng nghiêm trọng như chèn ép dây thần kinh thanh quản (gây khàn tiếng, mất giọng), chèn ép thực quản – khí quản (khó thở, nuốt nghẹn), hoặc di căn phá hủy xương và phổi.

2. Nguyên nhân và Yếu tố nguy cơ mắc bệnh

Nguyên nhân chính xác gây ung thư tuyến giáp chưa được xác định hoàn toàn, nhưng tình trạng đột biến ADN tế bào kết hợp với các yếu tố nguy cơ như tiếp xúc bức xạ, di truyền và bệnh lý tuyến giáp mãn tính sẽ làm tăng đáng kể khả năng mắc bệnh.

Các nguyên nhân gây ung thư tuyến giáp

Các yếu tố nguy cơ chính làm tăng tỷ lệ mắc bệnh bao gồm:

• Tiền sử tiếp xúc tia bức xạ: Bệnh nhân từng thực hiện xạ trị vùng đầu – cổ khi còn nhỏ hoặc tiếp xúc với tia phóng xạ môi trường có nguy cơ biến đổi tế bào tuyến giáp cao hơn.
• Yếu tố di truyền: Khoảng 5–10% ca mắc có liên quan đến tiền sử gia đình. Đột biến gen di truyền (như đột biến gen RET) thường gặp trong bệnh lý ung thư tuyến giáp thể tủy hoặc hội chứng đa u nội tiết (MEN 2).
• Giới tính và độ tuổi: Phụ nữ có tỷ lệ mắc ung thư tuyến giáp cao gấp 3 lần nam giới. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất ở độ tuổi từ 30 đến 50.
• Bệnh lý tuyến giáp tiền sử: Bệnh nhân có tiền sử bướu cổ đơn thuần, nhân giáp lành tính hoặc viêm tuyến giáp Hashimoto (bệnh tự miễn gây viêm tuyến giáp mãn tính) có rủi ro phát triển khối u ác tính cao hơn.

3. Triệu chứng nhận biết ung thư tuyến giáp theo từng giai đoạn

Ở giai đoạn đầu, ung thư tuyến giáp thường diễn biến âm thầm không có triệu chứng rõ ràng; các dấu hiệu cảnh báo như nổi cục ở cổ, khàn tiếng hay nuốt vướng chỉ xuất hiện khi khối u phát triển lớn hoặc chèn ép mô xung quanh.

Dấu hiệu nhận biết ở giai đoạn sớm

• Xuất hiện u cục ở vùng cổ: Bạn có thể sờ thấy một khối nhân cứng ở phía trước cổ. Khối u này thường không gây đau và di chuyển lên xuống theo nhịp nuốt của bạn.
• Phát hiện tình cờ qua siêu âm: Hầu hết người bệnh không có cảm giác đau hay khó chịu. Tế bào bất thường thường được phát hiện khi bạn đi siêu âm cổ trong các đợt khám sức khỏe định kỳ.

Các triệu chứng điển hình của ung thư tuyến giáp

Triệu chứng khi khối u tiến triển và xâm lấn

• Khàn tiếng, thay đổi giọng nói: Khối u tăng kích thước gây chèn ép vào dây thần kinh thanh quản quặt ngược (dây thần kinh điều khiển cơ thanh quản).
• Nuốt vướng, nuốt đau: Bạn cảm thấy nghẹn ở cổ họng, vướng víu hoặc đau nhẹ khi nuốt thức ăn và nước uống do khối u chèn ép thực quản.
• Khó thở, thở khò khè: Khối u xâm lấn hoặc chèn ép vào khí quản làm hẹp đường thở.
• Nổi hạch cứng ở cổ: Vùng cổ xuất hiện các hạch sưng cứng, dai dẳng và ít di động (dấu hiệu nghi ngờ ung thư đã di căn hạch).

4. Phương pháp chẩn đoán và Phác đồ điều trị

Chẩn đoán ung thư tuyến giáp đòi hỏi sự kết hợp giữa siêu âm vùng cổ, xét nghiệm máu và chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA); từ kết quả này, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa bao gồm phẫu thuật, điều trị I-ốt phóng xạ I-131 và liệu pháp hormone.

Các phương pháp chẩn đoán chuẩn y khoa

Để xác định chính xác bạn có bị ung thư tuyến giáp hay không, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện các bước thăm khám cận lâm sàng sau:

• Siêu âm tuyến giáp: Bác sĩ quan sát kích thước, vị trí, số lượng nhân giáp và đánh giá mức độ nguy cơ dựa trên chỉ số TIRADS (hệ thống phân loại rủi ro u giáp qua siêu âm).

• Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA): Bác sĩ dùng một kim rất nhỏ chọc vào nhân giáp dưới hướng dẫn của siêu âm để lấy tế bào đi xét nghiệm. Đây là tiêu chuẩn vàng giúp phân loại theo hệ thống Bethesda (từ lành tính đến ác tính).
• Xét nghiệm máu: Đo nồng độ hormone TSH, FT3, FT4 để kiểm tra chức năng tuyến giáp, cùng các chỉ số tầm soát như Tg (Thyroglobulin) hoặc Calcitonin.
• Chẩn đoán hình ảnh nâng cao: Chụp CT-Scanner hoặc MRI vùng cổ được chỉ định khi bác sĩ nghi ngờ khối u đã xâm lấn rộng hoặc di căn hạch sâu.

Phác đồ điều trị ung thư tuyến giáp

Phác đồ điều trị sẽ được bác sĩ cân nhắc dựa trên thể bệnh, giai đoạn và sức khỏe tổng thể của người bệnh:

• Phẫu thuật cắt tuyến giáp: Là phương pháp điều trị cốt lõi. Bác sĩ có thể chỉ định cắt một thùy (bán phần) hoặc cắt toàn bộ tuyến giáp kèm nạo vét hạch cổ nếu đã có dấu hiệu di căn hạch. Hiện nay, ngoài mổ mở truyền thống, phương pháp mổ nội soi qua đường miệng hoặc nách giúp bệnh nhân không để lại sẹo ở vùng cổ.
• Đốt sóng cao tần (RFA): Kỹ thuật can thiệp ít xâm lấn, tiêu diệt khối u bằng nhiệt mà không cần phẫu thuật. Trong ung thư, bác sĩ chỉ chỉ định RFA giới hạn cho các trường hợp cụ thể: vi ung thư tuyến giáp thể nhú kích thước rất nhỏ (dưới 1cm) chưa di căn, xử lý hạch tái phát sau mổ, hoặc áp dụng cho bệnh nhân không đủ điều kiện sức khỏe để gây mê phẫu thuật.

Điều trị ung thư tuyến giáp bằng phẫu thuật và RFA

• Điều trị I-ốt phóng xạ (I-131): Áp dụng sau khi cắt toàn bộ tuyến giáp nhằm tiêu diệt nốt các mô giáp còn sót lại hoặc tế bào ung thư đã di căn xa.
• Liệu pháp hormone thay thế (Levothyroxine): Sau khi cắt toàn bộ tuyến giáp, bệnh nhân sẽ uống thuốc Levothyroxine hàng ngày vào buổi sáng khi bụng rỗng. Thuốc giúp bù đắp lượng hormone thiếu hụt và ức chế hormone TSH để ngăn ngừa bệnh tái phát.

5. Cách phòng ngừa ung thư tuyến giáp

Mặc dù y học chưa có biện pháp phòng ngừa ung thư tuyến giáp tuyệt đối, bạn vẫn có thể giảm thiểu tối đa nguy cơ mắc bệnh bằng cách duy trì lối sống khoa học, kiểm soát yếu tố nội tiết và tránh phơi nhiễm bức xạ.

Để bảo vệ tuyến giáp khỏe mạnh, bạn nên thực hiện các biện pháp chủ động sau:

• Tầm soát tuyến giáp định kỳ: Bạn nên siêu âm tuyến giáp 1 lần/năm, đặc biệt quan trọng với nữ giới trên 30 tuổi hoặc người có người thân từng mắc bệnh lý ung bướu.
• Quản lý nguồn bức xạ: Hạn chế chụp X-quang, CT vùng đầu cổ khi không có chỉ định bắt buộc từ bác sĩ. Cần sử dụng áo chì bảo vệ vùng cổ khi thực hiện các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh này.
• Bổ sung I-ốt cân bằng: Chế độ ăn thừa hoặc thiếu I-ốt đều làm tăng nguy cơ phát triển bướu giáp. Hãy sử dụng muối I-ốt trong nấu ăn hàng ngày với hàm lượng vừa đủ theo khuyến cáo dinh dưỡng.
• Điều trị dứt điểm các bệnh lý nền: Nếu bạn đang mắc u tuyến giáp lành tính, bướu cổ đa nhân hoặc viêm tuyến giáp Hashimoto, cần tuân thủ phác đồ điều trị nội khoa và theo dõi sát sao tiến triển khối u.

6. Khi nào bạn cần gặp bác sĩ ngay?

Bạn cần đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu khối u vùng cổ tiến triển nhanh bất thường hoặc cơ thể xuất hiện các dấu hiệu chèn ép hệ hô hấp và thần kinh cấp tính.

Đừng chờ đợi đến lịch khám định kỳ nếu bạn hoặc người nhà nhận thấy các biểu hiện cảnh báo nguy hiểm dưới đây:

• Khối u ở cổ to lên nhanh chóng chỉ trong vài tuần, sờ thấy cứng, cố định và không di chuyển khi nuốt.
• Tình trạng khó thở, ngạt thở ngày càng nặng, đặc biệt là cảm giác nghẹt thở khi nằm ngửa.
• Nuốt nghẹn rõ rệt, không thể nuốt thức ăn đặc hoặc uống nước bị sặc liên tục.
• Đối với bệnh nhân sau mổ: Tê cứng quanh miệng, ngứa ran các đầu ngón tay chân hoặc co quắp cơ bắp. Đây là dấu hiệu của tình trạng tụt canxi máu nghiêm trọng do tuyến cận giáp bị tổn thương, cần được truyền canxi cấp cứu.

7. Câu hỏi thường gặp về ung thư tuyến giáp

Hỏi: Ung thư tuyến giáp sống được bao lâu?

Đáp: Người bệnh ung thư tuyến giáp có tiên lượng sống rất tích cực. Tỷ lệ sống sau 5 năm đối với thể nhú và thể nang ở giai đoạn sớm đạt trên 98–99%. Nếu được chẩn đoán sớm và tuân thủ đúng phác đồ điều trị, tuổi thọ của bệnh nhân hầu như không bị ảnh hưởng.

Hỏi: Phẫu thuật mổ ung thư tuyến giáp có bị mất giọng hoàn toàn không?

Đáp: Tỷ lệ tổn thương dây thần kinh gây mất giọng vĩnh viễn là rất thấp (dưới 1–2%). Tình trạng khàn tiếng nhẹ hoặc hụt hơi sau mổ thường chỉ mang tính tạm thời do phù nề mô mềm và sẽ phục hồi hoàn toàn sau vài tuần đến vài tháng nhờ tập luyện. 

Hỏi: Mổ ung thư tuyến giáp xong có mang thai và sinh con được không?

Đáp: Nữ bệnh nhân hoàn toàn có thể mang thai và sinh con bình thường sau khi điều trị ổn định. Nếu phác đồ của bạn có điều trị I-ốt phóng xạ I-131, bạn cần chủ động sử dụng các biện pháp tránh thai an toàn từ 6 đến 12 tháng theo chỉ định của bác sĩ để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho thai nhi. 

Hỏi: Bệnh ung thư tuyến giáp có lây không?

Đáp: Bệnh ung thư tuyến giáp hoàn toàn không lây nhiễm qua đường hô hấp, ăn uống hay tiếp xúc cơ thể.

Nguyên nhân gây bệnh xuất phát từ sự biến đổi gen tế bào bên trong cơ thể người bệnh, không phải do vi khuẩn hay virus gây ra. Do đó, bạn có thể sinh hoạt, ôm hôn và ăn chung mâm với người thân mà không cần lo lắng về bất kỳ nguy cơ lây truyền nào.

Kết luận

Ung thư tuyến giáp hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu được chẩn đoán và can thiệp ngay từ giai đoạn đầu. Việc chủ động tầm soát định kỳ chính là biện pháp bảo vệ sức khỏe tuyến giáp hiệu quả nhất.

Nếu phát hiện khối u bất thường vùng cổ hoặc có triệu chứng khàn tiếng, nuốt vướng, Quý khách nên đến thăm khám trực tiếp để được bác sĩ siêu âm và chẩn đoán chính xác. Hiện nay, Ct Bệnh Viện Quốc Tế Vĩnh Phúc đang trực tiếp thăm khám và ứng dụng các kỹ thuật can thiệp tuyến giáp hiện đại, nổi bật là phương pháp mổ RFA (đốt sóng cao tần). Đây là giải pháp can thiệp ít xâm lấn giúp loại bỏ khối u an toàn, bảo tồn tối đa chức năng tuyến giáp khỏe mạnh, không để lại sẹo và rút ngắn đáng kể thời gian phục hồi.

Thông tin liên hệ: 

CT Bệnh viện Quốc tế Vĩnh Phúc

Website: https://benhvienvinhphuc.com/

SDT: 0865 691 115

Địa chỉ: 122 Nguyễn Tất Thành, Phường Vĩnh Phúc, tỉnh Phú Thọ

Fanpage: https://www.facebook.com/ctbenhvienquoctevinhphuc

Thời gian làm việc: Thứ Hai – Chủ Nhật: 24/24