Vì sao bị sôi bụng: 11 nguyên nhân gây ra và cách xử lý?

Bạn có bao giờ cảm thấy bụng mình “réo” lên những âm thanh khó chịu? Đó chính là hiện tượng sôi bụng, một quá trình sinh lý hoàn toàn bình thường, thường là dấu hiệu của cơn đói. Khi bạn đói, các hormone kích thích cơn đói sẽ tăng lên, thúc đẩy dạ dày và ruột co bóp, tạo ra những tiếng ồn có thể nghe thấy được. Sôi bụng cũng có thể xảy ra sau khi ăn, khi thành ruột co bóp để đẩy thức ăn di chuyển dọc theo đường tiêu hóa.

Tuy nhiên, nếu bạn bị sôi bụng liên tục trong ngày, kèm theo các triệu chứng khác như đau bụng, đầy hơi, sốt, buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy, táo bón hoặc giảm cân không rõ nguyên nhân, thì đây có thể là dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Trong những trường hợp này, sôi bụng có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng đường tiêu hóa, viêm hoặc các bệnh lý về ruột.

Nếu bạn nhận thấy sôi bụng xảy ra thường xuyên và đi kèm với các triệu chứng khác, hãy đến gặp bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa hoặc bác sĩ gia đình để được thăm khám và loại trừ các bệnh lý cần điều trị.

Vậy, tại sao bụng chúng ta lại “réo” lên như vậy? Nguyên nhân chính gây sôi bụng bao gồm:

1. Cơn đói:

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Khi bạn cảm thấy đói, não bộ sẽ tăng cường sản xuất các chất báo hiệu cơn đói, kích thích ruột và dạ dày co bóp, tạo ra những âm thanh “ục ục”.

Cách khắc phục:

Khi cơn đói là “thủ phạm”, cách tốt nhất là ăn một chút gì đó. Hãy chọn những thực phẩm lành mạnh, giàu chất xơ để hỗ trợ nhu động ruột và tiêu hóa dễ dàng hơn.

2. Khí gas dư thừa:

Khi lượng khí gas trong hệ tiêu hóa nhiều hơn chất lỏng, bụng bạn sẽ bị sôi lên. Một số loại thực phẩm có thể gây ra tình trạng đầy hơi và tăng lượng khí gas như các loại nước ngọt có gas, cà phê và bia rượu.

Cách khắc phục:

Hãy hạn chế ăn quá nhiều thực phẩm sinh khí như các loại đậu và bắp cải, nước có gas. Những thực phẩm này lên men mạnh mẽ trong quá trình tiêu hóa, sản sinh ra nhiều khí gas, dẫn đến sôi bụng. Bạn có thể tìm hiểu thêm về các biện pháp giảm đầy hơi tại nhà để giảm thiểu tình trạng này.

3. Quá trình tiêu hóa:

Sau khi ăn, quá trình tiêu hóa cũng có thể gây ra tiếng “ục ục” trong bụng khi thức ăn, chất lỏng và khí gas di chuyển qua dạ dày và ruột. Sự di chuyển này được gọi là nhu động ruột.

Cách khắc phục:

Đây là hiện tượng bình thường, tuy nhiên, bạn nên ăn chậm, nhai kỹ thức ăn và tránh các thực phẩm sinh khí như đậu, bông cải xanh, đồ ngọt, sữa, khoai tây, trứng, đậu lăng và bắp cải. Điều này sẽ giúp giảm thiểu sự khó chịu và tiếng sôi bụng. Bạn có thể xem danh sách đầy đủ các thực phẩm sinh khí để có kế hoạch ăn uống tốt hơn.

4. Viêm hoặc nhiễm trùng đường ruột:

Sôi bụng cũng có thể xảy ra do nhiễm trùng hoặc viêm đường ruột, đặc biệt là ở những người có tiền sử mắc bệnh Crohn. Trong những trường hợp này, bạn sẽ thường gặp kèm theo các triệu chứng khác như đau bụng, khó chịu, mệt mỏi, buồn nôn hoặc tiêu chảy.

Cách khắc phục:

Nếu sôi bụng đi kèm với các triệu chứng khác, nghi ngờ nhiễm trùng hoặc viêm đường ruột, hãy nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để tránh mất nước, thiếu hụt dinh dưỡng và các biến chứng khác. Ngoài ra, bạn cần nghỉ ngơi đầy đủ, ăn uống lành mạnh và chỉ sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.

5. Tắc nghẽn ruột:

Tắc nghẽn ruột cũng có thể gây ra tiếng sôi bụng do nhu động ruột tăng cường. Sự tăng cường này nhằm cố gắng đẩy chất lỏng và khí gas qua đoạn ruột bị tắc, dẫn đến sôi bụng.

Tắc nghẽn ruột là một tình trạng rất nghiêm trọng, có thể do giun sán, lạc nội mạc tử cung ở ruột, bệnh viêm ruột hoặc thoát vị. Trong những trường hợp này, sôi bụng sẽ đi kèm với các triệu chứng khác như đau bụng, chuột rút dữ dội, chán ăn và buồn nôn.

Cách khắc phục:

Việc điều trị tắc nghẽn ruột phụ thuộc vào nguyên nhân ban đầu gây tắc nghẽn. Tuy nhiên, việc điều trị cần được thực hiện tại bệnh viện để tránh các biến chứng.

6. Thoát vị:

Thoát vị xảy ra khi một phần ruột nhô ra khỏi thành bụng. Thoát vị có thể gây táo bón, dẫn đến sôi bụng. Ngoài ra, bạn có thể gặp các triệu chứng khác như đau, sưng, đỏ, buồn nôn và nôn.

Cách khắc phục:

Nếu bạn nghi ngờ bị thoát vị, hãy đến gặp bác sĩ phẫu thuật ngay lập tức để được thăm khám. Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng, phẫu thuật có thể được cân nhắc. Phẫu thuật có thể ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm như nghẹt tạng trong ổ bụng (dẫn đến giảm lưu lượng máu và hoại tử)

7. Không dung nạp thực phẩm:

Sôi bụng có thể là dấu hiệu của tình trạng không dung nạp thực phẩm, liên quan đến khó khăn trong việc tiêu hóa một số loại thực phẩm như sữa, bánh mì, mì ống hoặc các chất phụ gia thực phẩm như phẩm màu hoặc chất bảo quản. Ngoài tiếng ồn trong bụng, các triệu chứng khác bao gồm đầy bụng, dư thừa khí gas, tiêu chảy, buồn nôn hoặc chuột rút bụng.

Cách khắc phục:

Bạn cần xác định loại thực phẩm gây không dung nạp và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa để xác nhận chẩn đoán. Bác sĩ sẽ đề nghị bạn tuân thủ một chế độ ăn uống cụ thể theo hướng dẫn của chuyên gia dinh dưỡng. Bạn cũng cần giữ cho cơ thể đủ nước và uống từng ngụm nước nhỏ hoặc dung dịch oresol tự pha thường xuyên để tránh mất nước do tiêu chảy.

8. Hội chứng ruột kích thích (IBS):

Tiếng ồn trong bụng có thể do hội chứng ruột kích thích gây ra, một rối loạn tiêu hóa đặc trưng bởi tình trạng viêm nhung mao ruột. IBS thường dẫn đến sản xuất quá nhiều khí gas, cũng như các triệu chứng khác như đầy bụng, đau bụng và các đợt tiêu chảy xen kẽ với táo bón. Mặc dù nguyên nhân gây IBS chưa được biết rõ hoàn toàn, nhưng các triệu chứng có xu hướng nặng hơn trong thời gian căng thẳng và lo lắng.

Cách khắc phục:

Việc điều trị được chỉ định bởi bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa và bao gồm thay đổi chế độ ăn uống và/hoặc sử dụng thuốc probiotic và thuốc chống trầm cảm, giúp giảm đau và các triệu chứng khác. Ngoài ra, bạn nên đảm bảo kiểm soát tốt căng thẳng để ngăn ngừa các đợt bùng phát và làm nặng thêm tình trạng. Bạn có thể tìm hiểu thêm về chế độ ăn cho người IBS mà bác sĩ có thể đề nghị để kiểm soát các triệu chứng.

9. Viêm loét đại tràng:

Viêm loét đại tràng là một bệnh viêm ruột do viêm niêm mạc ruột, có thể dẫn đến chảy máu hoặc loét trong ruột. Các triệu chứng phổ biến bao gồm tiêu chảy phân lỏng có máu tươi hoặc phân màu nâu hoặc đen, có mùi hôi. Tình trạng này cũng liên quan đến dư thừa khí gas, có thể dẫn đến sôi bụng, đau bụng, có chất nhầy trong phân, sốt, cũng như tiêu chảy mãn tính và thiếu máu do chảy máu ruột.

Cách khắc phục:

Việc điều trị được chỉ định bởi bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa và thay đổi tùy theo mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng. Thuốc ức chế miễn dịch, liệu pháp sinh học hoặc thậm chí phẫu thuật có thể được chỉ định. Chế độ ăn cho người viêm loét đại tràng cũng có thể có lợi trong việc giảm triệu chứng và ngăn ngừa các đợt bùng phát.

10. Bệnh Crohn:

Bệnh Crohn là một bệnh viêm ruột khác, đặc trưng bởi tình trạng viêm mãn tính niêm mạc ruột. Bệnh gây ra các triệu chứng như tiêu chảy phân lỏng, có thể có màu vàng do kém hấp thu chất dinh dưỡng, đau bụng hoặc phân có máu hoặc chất nhầy. Bạn có thể tìm hiểu thêm về các triệu chứng của bệnh Crohn và cách chúng biểu hiện. Ngoài ra, bệnh này có thể dẫn đến tăng khí gas trong ruột, gây ra sôi bụng. Bệnh Crohn có thể do yếu tố di truyền hoặc hệ thống miễn dịch hoạt động sai lệch.

Cách khắc phục:

Bạn nên tuân thủ điều trị theo khuyến cáo của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa, thường bao gồm sử dụng thuốc corticosteroid, thuốc ức chế miễn dịch hoặc liệu pháp sinh học, cũng như thay đổi thói quen ăn uống và tuân thủ chế độ ăn cho người bệnh Crohn. Trong một số trường hợp, bác sĩ cũng có thể đề nghị phẫu thuật để cắt bỏ các phần ruột bị tổn thương

11. Bệnh Celiac:

Bệnh Celiac đặc trưng bởi tình trạng không dung nạp gluten nghiêm trọng, gây kích ứng và kém hấp thu trong ruột khi tiêu thụ thực phẩm chứa lúa mì, lúa mạch đen hoặc lúa mạch. Điều này dẫn đến tăng tốc độ nhu động ruột, gây ra sôi bụng. Ngoài ra, bệnh này có thể gây dư thừa khí gas, tiêu chảy phân dầu hoặc sủi bọt có mùi hôi hoặc đầy bụng. Thông thường, người bệnh Celiac sẽ thấy cải thiện triệu chứng khi loại bỏ thực phẩm chứa gluten khỏi chế độ ăn.

Cách khắc phục:

Việc điều trị cần được thực hiện theo chỉ dẫn của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa, người có thể đề nghị chế độ ăn không gluten và, trong một số trường hợp, sử dụng thuốc ức chế miễn dịch. Bạn có thể tìm hiểu thêm về chế độ ăn cho người bệnh Celiac mà bác sĩ có thể đề xuất.

Tham khảo thêm:

• Hay bị sôi bụng về đêm: Nguyên nhân và cách khắc phục hiệu quả
• Bụng sôi đi ngoài ra nước? 8 Nguyên nhân & Cách xử lý nhanh
• 15+ Mẹo chữa sôi bụng tại nhà đơn giản và hiệu quả

Khi nào cần đến gặp bác sĩ?

Bạn nên đến gặp bác sĩ nếu gặp các triệu chứng khác kèm theo sôi bụng, chẳng hạn như:

• Đau bụng;
• Đầy hơi hoặc sưng bụng đáng kể;
• Sốt;
• Buồn nôn;
• Nôn mửa;
• Tiêu chảy hoặc táo bón thường xuyên;
• Có máu trong phân;
• Giảm cân nhanh chóng không rõ nguyên nhân.

Tùy thuộc vào các triệu chứng, bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm như chụp CT, nội soi hoặc xét nghiệm máu để xác định nguyên nhân và bắt đầu điều trị thích hợp nhất.