Sau phẫu thuật ung thư tuyến giáp nên ăn gì và kiêng gì tuyệt đối?

Chế độ dinh dưỡng hậu phẫu đóng vai trò quyết định giúp liền sẹo nhanh, giảm đau họng và ngăn ngừa biến chứng hạ canxi máu. Ngược lại, việc chọn sai thực phẩm có thể gây kích ứng hầu họng hoặc làm giảm tác dụng của thuốc hóc-môn thay thế. Bài viết này sẽ hướng dẫn chi tiết sau phẫu thuật ung thư tuyến giáp nên ăn gì, kiêng gì theo từng giai đoạn và cung cấp bảng thực đơn mẫu để bạn dễ dàng áp dụng tại nhà.

1. Sau mổ tuyến giáp bao lâu thì được ăn?

Thông thường, người bệnh có thể bắt đầu uống nước lọc hoặc sữa lạnh sau mổ tuyến giáp từ 4 đến 6 tiếng. Điều kiện bắt buộc là bệnh nhân đã tỉnh táo hoàn toàn, có phản xạ nuốt tốt và hết cảm giác buồn nôn do tác dụng phụ của thuốc gây mê. 

Sau ca phẫu thuật, vùng cổ và niêm mạc họng của bạn sẽ chịu tổn thương nhất định. Do đó, việc bắt đầu ăn uống cần tuân theo một tiến trình cẩn trọng để tránh tình trạng sặc hoặc kích ứng vết mổ.

• Từ 4 – 6 tiếng đầu tiên: Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng hồi tỉnh của bạn. Nếu bạn không còn buồn nôn, hãy thử uống một vài ngụm nước lọc nhỏ. Nếu việc nuốt nước diễn ra thuận lợi, không bị sặc, bạn có thể uống thêm sữa lạnh.
• Sau 24 giờ đầu tiên: Khi phản xạ nuốt dần ổn định và cơn đau họng thuyên giảm, bạn có thể bắt đầu ăn các loại thức ăn lỏng, nhuyễn như cháo loãng hoặc súp rây mịn.

Lưu ý y khoa: Tuyệt đối không cố gắng ăn hoặc uống ngay khi vừa tỉnh dậy nếu cổ họng còn cứng hoặc bạn vẫn cảm thấy buồn nôn. Việc nôn ói lúc này có thể làm rách vết khâu và đẩy dịch dạ dày vào đường thở rất nguy hiểm.

2. Những lưu ý khi ăn uống ngay sau ca mổ tuyến giáp

Ngay sau ca mổ tuyến giáp, bạn nên ăn thức ăn nguội mát, chia thành 5-6 bữa nhỏ trong ngày và bổ sung dinh dưỡng đậm đặc vào từng khẩu phần để nạp đủ chất mà không cần nhai nuốt nhiều. 

Vùng cổ của bạn sẽ bị sưng và đau rát do sự cọ xát của ống nội khí quản trong quá trình gây mê. Để bảo vệ vết mổ và giảm áp lực cơ học lên vùng họng, bạn cần áp dụng ngay các nguyên tắc ăn uống sau đây:

• Ưu tiên thức ăn nguội hoặc mát: Nhiệt độ mát giúp làm co mạch máu, giảm sưng nề và xoa dịu cơn đau rát ở niêm mạc họng nhanh chóng. Bạn nên để cháo, súp nguội hẳn ở nhiệt độ phòng trước khi ăn, hoặc sử dụng sữa chua không hạt và sinh tố làm mát.
• Chia nhỏ tần suất bữa ăn: Việc nhai nuốt liên tục sẽ làm cổ họng mệt mỏi. Thay vì cố gắng ăn 3 bữa chính với khối lượng lớn, bạn hãy chia thành 5-6 bữa nhỏ mỗi ngày. Mỗi bữa chỉ nên tiêu thụ khoảng 100 – 150ml thức ăn lỏng.
• Thiết kế bữa ăn “ít nhưng đủ chất”: Vì không thể ăn nhiều, bạn cần tăng lượng calo và protein trong từng muỗng thức ăn. Hãy dùng nước hầm xương, nước luộc thịt để nấu cháo thay vì dùng nước lọc. Bạn cũng có thể nghiền thêm lòng đỏ trứng, bơ sáp, hoặc trộn bột đạm y tế vào súp để cơ thể có đủ nguyên liệu tái tạo mô.
• Điều chỉnh tư thế ăn: Hãy ngồi thẳng lưng hoặc kê cao gối (khoảng 45 độ) khi ăn uống. Tránh ngửa cổ ra sau vì động tác này làm căng rách vết mổ, đồng thời không cúi gập cổ vì rất dễ gây sặc thức ăn vào khí quản.

3. Sau phẫu thuật ung thư tuyến giáp nên ăn gì?

Bệnh nhân sau phẫu thuật tuyến giáp cần tuân thủ lộ trình dinh dưỡng 3 giai đoạn: 1-3 ngày đầu ăn lỏng; tuần 1-4 ăn đồ mềm bổ sung vi chất; và chế độ ăn kiêng I-ốt nếu có chỉ định chuẩn bị xạ trị. Chế độ ăn cần chuyển từ lỏng sang đặc dần để phù hợp với tốc độ lành của vết khâu.

1 đến 3 ngày đầu: Ưu tiên thức ăn lỏng, nguội

Trong những ngày đầu, người bệnh thường bị nuốt đau và vướng họng do ảnh hưởng của ống nội khí quản trong quá trình gây mê.

Bạn nên chọn các loại thức ăn lỏng như cháo loãng, súp rây nhuyễn, nước ép táo hoặc sữa tươi (để mát). Những thực phẩm này cung cấp đủ năng lượng cho cơ thể nhưng không đòi hỏi cơ hàm và hầu họng phải nhai nuốt, giúp hạn chế ma sát lên vết mổ.

Tuần 1 đến tuần 4: Ăn đồ mềm, bổ sung chất giúp liền sẹo

Bổ sung vitamin C và Kẽm từ trái cây mềm, cá hấp giúp vết mổ vùng cổ nhanh liền sẹo.

Lúc này, vết mổ rạch ngang cổ bắt đầu quá trình kéo da non. Một số bệnh nhân có thể gặp tình trạng tê bì tay chân nhẹ do hạ canxi máu (biến chứng tạm thời khi tuyến cận giáp bị tác động lúc mổ).

Bạn nên ăn thịt nạc băm, cá hấp để cung cấp đạm và Kẽm. Kết hợp sử dụng trái cây mềm như đu đủ, kiwi (giàu Vitamin C) để thúc đẩy mô sẹo mau liền. Để phòng ngừa tụt canxi, người bệnh cần tăng cường thực phẩm giàu Canxi như sữa chua, phô mai mềm hoặc rau bina nấu chín kỹ.

4. Sau phẫu thuật ung thư tuyến giáp cần kiêng ăn gì?

Bệnh nhân sau mổ tuyến giáp cần kiêng tuyệt đối đồ ăn cứng, cay nóng và các thực phẩm chứa Goitrogens làm cản trở hấp thu thuốc hormone. Đặc biệt, nếu có chỉ định xạ trị I-131, người bệnh bắt buộc phải kiêng muối I-ốt và hải sản.

Nhiều người bệnh mắc sai lầm khi áp dụng chung một thực đơn kiêng kỵ. Trên thực tế y khoa, thực phẩm cần tránh được chia thành 2 nhóm dựa trên phác đồ điều trị tiếp theo của bạn:

1. Nhóm kiêng kỵ chung cho mọi bệnh nhân

Dù bạn điều trị theo phác đồ nào, dưới đây là những nhóm thực phẩm bắt buộc phải loại bỏ khỏi khẩu phần ăn trong ít nhất 1 tháng đầu sau mổ:

• Thức ăn cứng, dai, sắc nhọn: Các loại hạt khô (hạnh nhân, óc chó), bánh quy, thịt dai sẽ cọ xát trực tiếp vào niêm mạc họng, gây đau đớn và chảy máu vết mổ.
• Gia vị cay nóng và thực phẩm nhiều axit: Ớt, tiêu, dấm, chanh, quất gây xót niêm mạc, kích thích phản xạ ho mạnh làm rách chỉ khâu.
• Đậu nành và chế phẩm từ đậu nành: Đậu phụ, sữa đậu nành chứa hợp chất Goitrogens. Chất này làm giảm khả năng hấp thu thuốc hormone thay thế (Levothyroxine) ở ruột. Nếu sử dụng, bạn phải ăn cách thời điểm uống thuốc ít nhất 4 tiếng.

2. Chế độ kiêng I-ốt (Chỉ dành cho bệnh nhân chuẩn bị xạ trị I-131)

Nếu bác sĩ chỉ định điều trị bổ trợ bằng I-ốt phóng xạ (I-131), bạn bắt buộc phải tuân thủ chế độ ăn ít I-ốt (Low-iodine diet) trong vòng 2-3 tuần trước khi uống liều phóng xạ.

Trong giai đoạn này, bạn phải kiêng tuyệt đối:

• Muối tinh luyện có bổ sung I-ốt: Bạn phải chuyển sang dùng muối hột (muối biển tự nhiên chưa qua xử lý bổ sung I-ốt).
• Tất cả các loại hải sản: Cá biển, tôm, cua, rong biển, tảo bẹ.
• Lòng đỏ trứng gà: Lòng trắng trứng có thể ăn bình thường, nhưng lòng đỏ chứa nồng độ I-ốt cao.
• Đồ hộp và thực phẩm chế biến sẵn: Đa số các loại xúc xích, thịt nguội, bánh mì công nghiệp đều sử dụng chất bảo quản hoặc chất phụ gia chứa I-ốt.

5. Bảng thực đơn mẫu 3 ngày đầu sau mổ cho người bệnh

Trong 3 ngày đầu tiên, cổ họng của người bệnh vẫn còn sưng đau và khó nuốt. Bạn cần áp dụng thực đơn lỏng, nguội và chia nhỏ làm 5-6 bữa mỗi ngày để cung cấp đủ dinh dưỡng mà không làm xước vết khâu.

Dưới đây là bảng gợi ý các món ăn dễ chế biến, an toàn và giúp bệnh nhân tiêu hóa tốt ngay sau khi xuất viện:

6. Các câu hỏi thường gặp

Trong quá trình chăm sóc phục hồi sau mổ ung thư tuyến giáp, nhiều người bệnh và người nhà thường có những băn khoăn về việc lựa chọn thực phẩm. Dưới đây là giải đáp y khoa cho các thắc mắc phổ biến nhất.

Mổ tuyến giáp có được ăn thịt bò không?

Đáp: Có, bạn hoàn toàn có thể ăn được thịt bò. Thịt bò là nguồn cung cấp đạm và kẽm dồi dào, giúp thúc đẩy quá trình tái tạo mô và liền sẹo nhanh chóng. Tuy nhiên, thịt bò có kết cấu khá dai, nên trong 1-2 tuần đầu, bạn bắt buộc phải băm thật nhỏ, xay nhuyễn hoặc hầm nhừ để bệnh nhân dễ nuốt, tránh việc phải nhai mỏi cơ hàm và cọ xát hầu họng.

Cắt tuyến giáp bao lâu thì ăn uống bình thường?

Đáp: Thông thường sau 1 đến 2 tuần, khi cổ họng đã hết sưng đau và vết mổ bên ngoài kéo da non, bạn có thể quay trở lại chế độ ăn uống bình thường. Mặc dù vậy, đối với bệnh nhân phải uống thuốc hóc-môn tuyến giáp mỗi sáng, bạn vẫn phải duy trì thói quen uống sữa hoặc ăn đậu phụ cách thời điểm uống thuốc ít nhất 4 tiếng để đảm bảo hiệu quả điều trị.

Kết Luận

Quá trình phục hồi sau cắt tuyến giáp đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt về cả chế độ dinh dưỡng lẫn cách sử dụng thuốc. Nếu tình trạng khó nuốt kéo dài, vết mổ sưng tấy hoặc xuất hiện các dấu hiệu hạ canxi như tê bì tay chân, bạn cần được đánh giá lại về mặt y khoa. Để được chẩn đoán chính xác và tư vấn phác đồ chăm sóc hậu phẫu cá nhân hóa, Quý khách vui lòng đặt lịch thăm khám trực tiếp tại chuyên khoa Ung bướu – Nội tiết, Bệnh Viện Quốc Tế Vĩnh Phúc.