Đi ngoài phân xanh là dấu hiệu bệnh gì? Có phải ung thư không?

Hiện tượng đi ngoài phân xanh có thể khiến bạn lo lắng, nhưng nguyên nhân thường không nguy hiểm. Phần lớn các trường hợp đến từ những lý do quen thuộc như chế độ ăn uống, việc bổ sung một số vi chất, hoặc do tốc độ hoạt động của hệ tiêu hóa. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ tại sao phân có màu xanh và khi nào thì cần chú ý đến dấu hiệu này.

Phân xanh là gì? Tại sao phân có màu xanh?

Phân xanh là tình trạng phân có màu xanh lục. Màu sắc bất thường này chủ yếu liên quan đến dịch mật – một chất lỏng tiêu hóa do gan sản xuất.

Thông thường, khi đi qua đường ruột, dịch mật sẽ được các enzyme và vi khuẩn xử lý, dần chuyển từ màu xanh sang màu nâu đặc trưng của phân. Tuy nhiên, khi thức ăn di chuyển qua ruột quá nhanh, ví dụ như khi bị tiêu chảy, dịch mật không có đủ thời gian để phân hủy hoàn toàn và sẽ giữ nguyên màu xanh ban đầu.

Đây là lý do tại sao tình trạng đi ngoài phân xanh thường xảy ra khi bạn bị rối loạn tiêu hóa, nhiễm khuẩn, hoặc đơn giản là ăn các thực phẩm khiến đường ruột hoạt động nhanh hơn.

Tình trạng này cũng có thể mang ý nghĩa khác nhau tùy thuộc vào độ tuổi. Ví dụ, phân xanh là hiện tượng bình thường ở trẻ sơ sinh trong vài ngày đầu đời, nhưng có thể là dấu hiệu nhiễm khuẩn hoặc dị ứng ở trẻ lớn hơn.

Các nguyên nhân phổ biến gây ra phân xanh

Màu sắc của phân chịu ảnh hưởng lớn từ những gì chúng ta ăn. Dưới đây là các nhóm thực phẩm chính có thể khiến bạn đi ngoài ra phân xanh.

1. Do màu sắc trong thực phẩm (tự nhiên và nhân tạo)

Đây là nguyên nhân hàng đầu và phổ biến nhất. Về cơ bản, ăn thực phẩm có màu xanh, tím hoặc xanh dương có thể khiến phân của bạn tạm thời đổi màu.

• Thực phẩm có màu xanh tự nhiên: Các loại rau củ quả này rất giàu chất diệp lục (chlorophyll), sắc tố tạo nên màu xanh cho thực vật.
• Rau lá xanh đậm: Cải bó xôi (rau chân vịt), cải xoăn (kale), bông cải xanh, và các loại rau thơm như mùi tây, húng quế.
• Trái cây màu xanh: Bơ, táo xanh, kiwi, nho xanh.
• Các loại hạt và bột: Hạt dẻ cười, bột trà xanh (matcha).

Thực phẩm có màu xanh dương hoặc tím: Các thực phẩm có sắc tố đậm màu này cũng có thể khiến phân có màu xanh sau khi tiêu hóa.

• Quả việt quất
• Nho
• Rượu vang đỏ

Thực phẩm chứa phẩm màu nhân tạo: Phẩm màu xanh lá, xanh dương hoặc tím trong các sản phẩm công nghiệp cũng là nguyên nhân phổ biến.

• Ngũ cốc ăn sáng
• Kẹo, bánh ngọt có lớp kem phủ màu
• Các loại nước giải khát, siro, kem đá
• Thạch rau câu

Nếu bạn đi ngoài phân xanh sau khi ăn các thực phẩm trên, đây là một phản ứng hoàn toàn bình thường của cơ thể và không có gì đáng lo ngại.

2. Do thực phẩm và đồ uống có tính nhuận tràng

Một số loại thực phẩm không có màu xanh nhưng vẫn có thể khiến bạn đi ngoài ra phân xanh. Nguyên nhân là do chúng kích thích hệ tiêu hóa, làm tăng tốc độ xử lý thức ăn.

Như đã giải thích, phân có màu nâu là nhờ dịch mật được phân hủy từ từ trong quá trình tiêu hóa. Tuy nhiên, các loại thực phẩm và đồ uống dưới đây hoạt động như chất nhuận tràng tự nhiên, khiến thức ăn di chuyển qua ruột quá nhanh, làm cho dịch mật không kịp đổi màu từ xanh sang nâu.

• Cà phê
• Rượu, bia
• Thực phẩm cay nóng (chứa nhiều ớt, tiêu)

3 Các nguyên nhân y tế có thể gây ra phân xanh

Ngoài thực phẩm, tình trạng đi ngoài phân xanh cũng có thể là dấu hiệu của một số vấn đề y tế. Phần lớn các trường hợp này đều liên quan đến tiêu chảy, tình trạng khiến phân di chuyển qua đường ruột quá nhanh.

3.1 Do tiêu chảy và các bệnh đường ruột

Tiêu chảy là nguyên nhân phổ biến khiến dịch mật không có đủ thời gian để chuyển hóa thành màu nâu. Nhiều tình trạng sức khỏe có thể gây ra tiêu chảy và dẫn đến phân xanh, bao gồm:

• Ngộ độc thực phẩm.
• Nhiễm khuẩn đường ruột: Do vi khuẩn (Salmonella, E. coli), virus hoặc ký sinh trùng (Giardia).
• Tiêu chảy do dùng kháng sinh: Thuốc kháng sinh có thể làm thay đổi hệ vi sinh vật trong đường ruột.
• Hội chứng ruột kích thích (IBS).
• Các bệnh viêm ruột (IBD): Chẳng hạn như bệnh Crohn hoặc viêm loét đại tràng.
• Bệnh Celiac: Tình trạng không dung nạp gluten.
• Không dung nạp Lactose.

3.2. Do các vấn đề về hấp thu

Nếu bạn nhận thấy phân xanh và nổi trên mặt nước, đây có thể là dấu hiệu cho thấy ruột của bạn không hấp thu tốt chất béo và các chất dinh dưỡng khác. Thỉnh thoảng xảy ra hiện tượng này là bình thường, nhưng nếu nó diễn ra liên tục, bạn nên đi khám bác sĩ.

3.3 Do viêm nhiễm đường ruột

Phân xanh có lẫn chất nhầy có thể là dấu hiệu lớp niêm mạc ruột của bạn đang bị viêm. Nếu tình trạng này xảy ra thường xuyên, đặc biệt là khi đi kèm các triệu chứng khác như đau bụng, buồn nôn, hoặc nôn, bạn cần được điều trị y tế.

3.4. Do các vấn đề về gan hoặc túi mật

Dịch mật được sản xuất ở gan và dự trữ trong túi mật. Nếu cơ thể sản xuất quá nhiều dịch mật, chẳng hạn như trong một số bệnh về gan (ví dụ: bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu), lượng mật dư thừa có thể gây ra tiêu chảy dạng nước màu vàng hoặc xanh.

3.5 Do ngộ độc hóa chất

Đây là một nguyên nhân hiếm gặp nhưng rất nghiêm trọng. Ngộ độc một số loại hóa chất, chẳng hạn như paraquat (một thành phần trong thuốc diệt cỏ), có thể gây ra phân xanh ở cả người lớn và trẻ em.

4 Do Thuốc và Thực Phẩm Bổ Sung

Một số loại thuốc và thực phẩm bổ sung có thể là nguyên nhân trực tiếp hoặc gián tiếp gây ra tình trạng phân xanh.

4.11. Thực phẩm bổ sung

Viên sắt: Đây là nguyên nhân rất phổ biến. Việc bổ sung sắt có thể khiến phân chuyển sang màu xanh đậm, hoặc thậm chí là màu đen.

Các chất bổ sung giàu diệp lục (chlorophyll): Tương tự như việc ăn nhiều rau xanh, các loại thực phẩm bổ sung chứa diệp lục cũng có thể làm phân đổi màu:

• Cỏ lúa mì
• Tảo xoắn spirulina
• Tảo chlorella
• Tảo lam

Thảo dược có tính nhuận tràng: Một số loại thảo dược làm tăng tốc độ tiêu hóa cũng có thể gây ra hiện tượng này, ví dụ như cây phan tả diệp (senna).

4.2. Một số loại thuốc điều trị

Một số loại thuốc có tác dụng phụ là gây tiêu chảy, từ đó gián tiếp dẫn đến đi ngoài phân xanh do thức ăn di chuyển qua ruột quá nhanh. Nếu bạn đang dùng một trong các loại thuốc sau và nhận thấy sự thay đổi màu sắc phân, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ.

• Thuốc kháng sinh, ví dụ như ciprofloxacin.
• Thuốc điều trị tiểu đường, ví dụ như metformin.
• Một số loại thuốc chống trầm cảm.
• Một số loại thuốc trị cảm cúm, ho.

Đi Ngoài Phân Xanh Có Phải Dấu Hiệu Ung Thư Không?

Câu trả lời ngắn gọn là rất hiếm khi. Bạn không nên quá hoảng sợ hay nghĩ đến tình huống xấu nhất nếu chỉ đơn thuần thấy phân có màu xanh.

Mặc dù việc thay đổi màu sắc phân có thể là một dấu hiệu của khối u, các dấu hiệu đáng lo ngại hơn liên quan đến ung thư đường tiêu hóa thường là phân có màu đen như hắc ín (do chảy máu ở đường tiêu hóa trên) hoặc phân có lẫn máu đỏ tươi (do chảy máu ở đường tiêu hóa dưới). Phân xanh đơn thuần thường không được xem là một dấu hiệu của ung thư.

Tuy nhiên, bạn không nên bỏ qua tình trạng này nếu nó xuất hiện cùng với các triệu chứng khác. Nếu việc đi ngoài phân xanh đi kèm với tiêu chảy hoặc nôn mửa kéo dài không cải thiện, đây có thể là dấu hiệu của một bệnh lý khác. Lúc này, bạn nên đi khám bác sĩ càng sớm càng tốt để được chẩn đoán chính xác.

Khi Nào Cần Gặp Bác Sĩ?

Mặc dù phân xanh thường không đáng lo ngại, nhưng bạn nên đi khám nếu tình trạng này kéo dài hoặc đi kèm với các triệu chứng bất thường khác.

Đi khám bác sĩ nếu bạn có các triệu chứng sau:

• Đau bụng hoặc co thắt bụng.
• Táo bón và tiêu chảy xen kẽ.
• Tiêu chảy dạng nước hoặc phân lỏng kéo dài hơn 48 giờ.
• Sốt.
• Có dấu hiệu mất nước nhẹ, chẳng hạn như nước tiểu sẫm màu, chóng mặt, khô miệng và mệt mỏi.

Tìm kiếm sự chăm sóc y tế khẩn cấp khi:

Phân có màu đỏ tươi hoặc đen là dấu hiệu rất nguy hiểm, vì đây có thể là máu trong phân và cần được cấp cứu ngay lập tức. Ngoài ra, hãy đến cơ sở y tế gần nhất nếu bạn hoặc con bạn có dấu hiệu mất nước nghiêm trọng.