Nội dung chính
Khi đột ngột phát hiện máu tươi trên giấy vệ sinh hoặc sờ thấy một khối thịt cộm ở vùng hậu môn, phản ứng đầu tiên của nhiều người là lo lắng xen lẫn e ngại việc đi khám. Bệnh trĩ là tình trạng phình giãn quá mức của các tĩnh mạch ở vùng hậu môn và trực tràng dưới.
Bài viết này sẽ giải đáp trực diện thắc mắc về việc bệnh trĩ có tự khỏi được không, đồng thời hướng dẫn bạn cách nhận biết mức độ bệnh để có hướng xử lý an toàn nhất.
1. Bệnh trĩ có tự khỏi được không?
Bệnh trĩ không thể tự khỏi hoàn toàn (do cấu trúc tĩnh mạch đã giãn không thể tự co lại nguyên bản), nhưng các triệu chứng sưng, đau rát hay chảy máu có thể tự thuyên giảm nếu được chăm sóc đúng cách.
Bản chất của bệnh trĩ là sự tổn thương thực thể tại hệ thống mạch máu vùng chậu. Khả năng các triệu chứng này tự biến mất hay tiến triển nặng hơn phụ thuộc hoàn toàn vào mức độ sa giãn của búi trĩ.
Bệnh trĩ nhẹ (Độ 1, 2) có tự khỏi không?
Ở giai đoạn trĩ độ 1 và độ 2, các triệu chứng đau rát và chảy máu hoàn toàn có thể thuyên giảm và búi trĩ sẽ tự co lên nếu bạn can thiệp sớm.
Lúc này, búi trĩ mới chỉ hình thành bên trong ống hậu môn (độ 1) hoặc có sa ra ngoài khi đi đại tiện nhưng vẫn tự thụt vào được (độ 2). Tình trạng viêm niêm mạc chưa nghiêm trọng và chưa hình thành các mô xơ cứng.
Để tình trạng này tự thuyên giảm nhanh chóng, bạn cần thực hiện ngay các biện pháp bảo tồn tại nhà. Việc uống đủ 2-2.5 lít nước mỗi ngày, ăn nhiều chất xơ (rau xanh, khoai lang) và tuyệt đối không ngồi bồn cầu quá 5 phút sẽ giúp phân mềm. Khi không còn áp lực cọ xát, búi trĩ sẽ tự động giảm sưng viêm và ngừng chảy máu sau 1 đến 2 tuần.
Trĩ ngoại và trĩ nội độ 3, 4 có tự rụng không?
Không. Búi trĩ ngoại và trĩ nội độ 3, độ 4 tuyệt đối không thể tự rụng hay tự teo biến mất. Nhiều người bệnh e ngại dao kéo nên tự tìm mua các loại thuốc đắp, lá cây không rõ nguồn gốc với hy vọng làm búi trĩ hoại tử và tự rụng. Dưới góc độ y khoa, đây là một lầm tưởng vô cùng nguy hiểm.
Khi trĩ đã chuyển sang độ 3 (sa ra ngoài phải dùng tay đẩy vào) hoặc độ 4 (sa thường trực bên ngoài), cấu trúc dây chằng neo giữ tĩnh mạch đã bị đứt gãy và tổn thương vĩnh viễn. Búi trĩ lúc này là một khối mô sống chứa đầy máu. Việc tự ý đắp thuốc lá hoặc dùng lực ép để búi trĩ rụng đi sẽ dẫn đến tình trạng nhiễm trùng máu, hoại tử vùng hậu môn và lở loét nghiêm trọng.
Đối với trĩ nội độ 3, độ 4 và trĩ ngoại kích thước lớn, người bệnh bắt buộc phải áp dụng các phương pháp can thiệp ngoại khoa (như thắt vòng cao su, tiêm xơ hoặc phẫu thuật cắt trĩ) từ bác sĩ chuyên khoa để giải quyết triệt để.
2. Cách Tự kiểm tra Trĩ của bạn đang ở mức nào?
Để biết cách xử lý phù hợp, bạn có thể tự đánh giá mức độ bệnh trĩ tại nhà thông qua việc quan sát tần suất chảy máu và tình trạng sa búi trĩ (mức độ lồi ra ngoài) khi đi vệ sinh.
Dựa trên cấu trúc giải phẫu y khoa, trĩ nội được chia thành 4 cấp độ. Bạn hãy đối chiếu các dấu hiệu dưới đây để khoanh vùng tình trạng của mình:
- Trĩ độ 1 (Nhẹ nhất): Đi ngoài ra máu tươi nhưng không sa búi trĩ. Người bệnh chỉ thấy máu dính trên giấy vệ sinh hoặc lẫn một chút trong phân. Búi trĩ vẫn nằm hoàn toàn bên trong ống hậu môn.
- Trĩ độ 2 (Có thể tự xử lý): Búi trĩ sa ra ngoài nhưng tự co lên. Khi rặn, bạn cảm thấy có một khối thịt nhỏ lồi ra ở hậu môn, nhưng sau khi đi vệ sinh xong, khối thịt này tự thụt vào mà không cần tác động.
- Trĩ độ 3 (Cần bác sĩ can thiệp): Sa búi trĩ, phải dùng tay đẩy lên. Khối thịt lồi ra ngoài và không thể tự thụt vào. Người bệnh bắt buộc phải dùng tay ấn nhẹ thì búi trĩ mới chui lại vào trong ống trực tràng.
- Trĩ độ 4 (Nặng nhất, cảnh báo đỏ): Búi trĩ sa thường xuyên. Búi trĩ nằm túc trực bên ngoài hậu môn, dùng tay đẩy cũng không vào hoặc vừa đẩy vào lại tụt ra. Tình trạng này thường kèm theo đau rát liên tục, sưng nề và có thể rỉ dịch.
3. Cách giảm đau và xử lý bệnh trĩ tại nhà nhanh chóng
Nếu tự kiểm tra và thấy mình đang ở mức độ 1 hoặc 2, bạn hoàn toàn có thể cắt đứt cơn đau rát và kiểm soát bệnh ngay tại nhà. Thay vì những lời khuyên chung chung, dưới đây là phác đồ chăm sóc định lượng giúp làm dịu tĩnh mạch nhanh chóng.
- Ngâm hậu môn trong nước ấm 40°C: Bạn hãy pha nước ấm vào chậu (đảm bảo nhiệt độ khoảng 40°C) và ngâm vùng hậu môn từ 10–15 phút. Thực hiện 2–3 lần mỗi ngày. Nhiệt độ ấm giúp các cơ vòng hậu môn giãn nở, tăng cường tuần hoàn máu và giảm đau tức thì.
- Nạp chính xác 25-30g chất xơ/ngày: Táo bón là kẻ thù số một của bệnh trĩ. Bạn cần bổ sung đủ lượng chất xơ tương đương với 2 củ khoai lang luộc hoặc 1 bát súp lơ xanh mỗi ngày. Kết hợp uống 2–2.5 lít nước ấm để giúp phân mềm tơi, loại bỏ hoàn toàn tình trạng cọ xát gây chảy máu.
- Kê cao chân khi đi vệ sinh (Góc 35 độ): Bạn nên đặt một chiếc ghế nhỏ dưới chân khi ngồi bồn cầu sao cho đùi và bụng tạo thành góc 35 độ. Tư thế này giúp ống trực tràng duỗi thẳng tự nhiên, giúp phân thoát ra dễ dàng mà không tạo áp lực làm giãn tĩnh mạch. Tuyệt đối không ngồi nặn quá 5 phút.
- Hỗ trợ kháng viêm bằng lá diếp cá: Giã nát một nắm lá diếp cá tươi (đã rửa sạch bằng nước muối), bọc vào gạc y tế và đắp lên vùng hậu môn khoảng 20 phút mỗi tối. Hoạt chất Quercetin trong diếp cá có tính kháng khuẩn tự nhiên, đây là cách làm teo búi trĩ tại nhà an toàn và mang lại cảm giác mát dịu cho người bệnh.
4. Khi nào bạn BẮT BUỘC phải đi gặp bác sĩ?
Bạn cần đến bệnh viện gặp bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa ngay nếu đã áp dụng các cách xử lý tại nhà sau 7 – 10 ngày nhưng tình trạng không thuyên giảm, hoặc khi xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng.
Việc trì hoãn thăm khám lúc này không chỉ khiến cơ thể mệt mỏi vì đau đớn mà còn làm tăng nguy cơ biến chứng. Bạn nên chủ động đi khám ngay nếu nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào dưới đây:
- Chảy máu mất kiểm soát: Máu chảy thành tia hoặc nhỏ giọt liên tục xuống bồn cầu mỗi khi đi vệ sinh, không thể tự cầm máu sau khi đứng dậy.
- Đau rát dữ dội: Cảm giác đau nhức vùng hậu môn diễn ra liên tục, khiến bạn không thể ngồi làm việc hoặc đi lại bình thường.
- Búi trĩ đổi màu, sưng cứng: Khối lồi ở hậu môn sưng to, căng cứng, đổi sang màu tím thẫm hoặc đen. Đây là dấu hiệu tĩnh mạch đã bị tắc nghẽn (tắc mạch) hoặc bắt đầu hoại tử.
- Chảy dịch mủ và sốt: Vùng hậu môn tiết ra dịch có mùi hôi, kèm theo triệu chứng cơ thể sốt cao hoặc ớn lạnh (dấu hiệu nhiễm trùng).
5. Các câu hỏi thường gặp về khả năng tự khỏi của bệnh trĩ
Hỏi: Bị trĩ nhưng không đau rát có sao không?
Đáp: Tình trạng có búi trĩ nhưng không đau rát vẫn cần được theo dõi sát sao. Ở giai đoạn trĩ nội ban đầu, vùng niêm mạc ống hậu môn có ít dây thần kinh cảm giác nên bạn chưa thấy đau. Nếu không chủ động điều chỉnh ăn uống, búi trĩ sẽ tiếp tục lớn dần, sa ra ngoài và bắt đầu gây đau đớn, chảy máu.
Hỏi: Dấu hiệu bệnh trĩ sắp khỏi là gì?
Đáp: Dấu hiệu rõ nhất là bạn đi đại tiện dễ dàng, phân mềm và không còn thấy máu tươi. Các cảm giác cộm vướng, ngứa ngáy hay đau rát vùng hậu môn cũng giảm hẳn. Đối với trĩ nội độ 2, búi trĩ sẽ xẹp dần và tự thụt sâu vào trong sau khi đi vệ sinh mà không cần dùng tay đẩy.
Hỏi: Bệnh trĩ kiêng ăn gì để nhanh tự thuyên giảm?
Đáp: Bạn cần kiêng tuyệt đối đồ ăn cay nóng, thức ăn nhiều dầu mỡ và đồ uống có cồn (rượu, bia). Những thực phẩm này gây kích ứng niêm mạc ruột, làm tăng sưng viêm và là nguyên nhân trực tiếp gây táo bón. Táo bón sẽ làm phân khô cứng, cọ xát khiến búi trĩ chảy máu nặng hơn.
Hỏi: Dùng mẹo dân gian (đắp lá diếp cá) có làm rụng trĩ ngoại được không?
Đáp: Tuyệt đối không. Lá diếp cá chỉ có tác dụng hỗ trợ kháng viêm bề mặt, hoàn toàn không thể làm rụng một khối tĩnh mạch đã phình giãn từ bên trong. Việc tự ý đắp các loại lá chưa được vô trùng lên vùng hậu môn đang có vết thương hở rất dễ dẫn đến nhiễm trùng, lở loét.
Bệnh trĩ có thể kiểm soát tốt nếu bạn can thiệp sớm ngay từ giai đoạn nhẹ (độ 1, 2) bằng cách thay đổi lối sống và dinh dưỡng. Tuy nhiên, nếu búi trĩ đã sa hẳn ra ngoài hoặc xuất hiện dấu hiệu nhiễm trùng, việc tự điều trị tại nhà không còn hiệu quả. Bạn nên đến các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ chẩn đoán chính xác và tư vấn phương pháp điều trị dứt điểm, tránh các biến chứng nguy hiểm về sau.
Thông tin chi tiết:
CT Bệnh viện Quốc tế Vĩnh Phúc
Website: https://benhvienvinhphuc.com/
Địa chỉ: 122 Nguyễn Tất Thành, Phường Vĩnh Phúc, tỉnh Phú Thọ
Fanpage: https://www.facebook.com/ctbenhvienquoctevinhphuc
Thời gian làm việc: Thứ Hai – Chủ Nhật: 24/24
